Biyofonksiyonel diş hekimliğinde muayene, klasik bir "dişe bakma" muayenesinden daha geniştir. Elbette dişlerde çürük, kırık, enfeksiyon, dolgu problemi veya diş eti hastalığı olup olmadığı değerlendirilir. Ancak muayene bununla sınırlı kalmaz. Çünkü ağız içinde görülen birçok problem, yalnızca o dişin kendi problemi olmayabilir. Bir dişin kırılması, kaplamanın sürekli çatlaması, ön dişlerin aşınması, sabah çene ağrısı veya çeneden ses gelmesi; dişler, kaslar, çene eklemi ve oklüzyon arasındaki ilişkinin bozulduğunu gösterebilir.
Bu hastanın çiğneme sistemi nasıl çalışıyor ve hangi noktada zorlanıyor?
Bu nedenle muayene sırasında yalnızca dişlere değil; çene eklemine, çiğneme kaslarına, kapanışa, diş sıkma bulgularına, diş aşınmalarına, restorasyonlara, gülüş estetiğine, dikey boyuta ve gerektiğinde baş-boyun-postür ilişkisine de bakılır.
Biyofonksiyonel Muayenenin Amacı Nedir?
Biyofonksiyonel muayenenin amacı, ağızdaki belirtileri tek tek değil, bir sistemin parçaları olarak değerlendirmektir. Bu muayenede amaç dişlerin mevcut durumunu anlamak, diş aşınmalarının nedenini değerlendirmek, diş sıkma ve bruksizm bulgularını saptamak, çene eklemi yani TME durumunu incelemek, çiğneme kaslarının yük altında olup olmadığını görmek, oklüzal temasları değerlendirmek, restorasyon kırıklarının nedenini araştırmak, gülüş tasarımı öncesi fonksiyonel riskleri belirlemek, dikey boyut kaybı olup olmadığını anlamak, implant veya tam ağız rehabilitasyon planını güvenli yapmak ve gece plağı mı splint mi gerektiğini ayırt etmektir. Kısacası biyofonksiyonel muayene, tedaviye başlamadan önce sistemin haritasını çıkarmaya çalışır.
Biyofonksiyonel Muayene Kimlere Yapılır?
Biyofonksiyonel muayene her hastada aynı kapsamda yapılmak zorunda değildir. Basit bir çürük muayenesinde sınırlı değerlendirme yeterli olabilir; ancak bazı hastalarda daha detaylı fonksiyonel analiz gerekir. Özellikle diş sıkma şikâyeti olanlarda, bruksizm hastalarında, sabah çene ağrısı yaşayanlarda, çeneden ses gelenlerde, çene kilitlenmesi yaşayanlarda, dişlerinde aşınma olanlarda, kaplama, dolgu veya lamina kırıkları olanlarda, diş hassasiyeti tekrarlayanlarda, kapanış değişmiş gibi hissedenlerde, gülüş tasarımı yaptırmak isteyenlerde, diş sıktığı halde lamina veya zirkonyum planlananlarda, dikey boyut kaybı olanlarda, implant üstü protez yapılacak hastalarda, tam ağız rehabilitasyon ihtiyacı olanlarda ve baş, boyun veya kulak önü ağrısı çiğneme sistemiyle ilişkili olabilecek hastalarda biyofonksiyonel muayene önemlidir. Bu gruptaki hastalarda sorun çoğu zaman tek bir dişle açıklanamayabilir.
Muayene İlk Olarak Ne ile Başlar?
Biyofonksiyonel muayene, hastanın hikâyesini dinlemekle başlar; çünkü belirtiler, muayene bulgularının doğru yorumlanmasına yardımcı olur. İlk görüşmede ana şikâyetin ne olduğu, şikâyetin ne zamandır var olduğu, ağrının sabah mı yoksa gün içinde mi arttığı, çeneden ses gelip gelmediği, çene kilitlenmesi olup olmadığı, diş sıkmanın fark edilip edilmediği, gece gıcırdatma sesi duyulup duyulmadığı, dişlerde aşınma fark edilip edilmediği, kaplama veya dolguların sık kırılıp kırılmadığı, baş ağrısı veya şakak ağrısı bulunup bulunmadığı, kulak önü ağrısı olup olmadığı, daha önce gece plağı kullanılıp kullanılmadığı ve gülüş tasarımı veya kaplama tedavisi planlanıp planlanmadığı değerlendirilebilir. Hastanın anlattığı detaylar çok değerlidir; çünkü örneğin sabah çene yorgunluğu bruksizmi düşündürebilirken, yemek yerken artan tek taraflı ağrı başka bir tabloyu gösterebilir.
Diş Muayenesinde Nelere Bakılır?
Biyofonksiyonel muayenede dişler ayrıntılı olarak değerlendirilir; ancak dişlere yalnızca çürük var mı diye bakılmaz. Dişlerin formu, aşınması, temas izleri, çatlakları ve restorasyonları da incelenir. Diş muayenesinde çürük olup olmadığı, eski dolguların sağlam olup olmadığı, kaplamalarda kırık veya uyumsuzluk bulunup bulunmadığı, dişlerde çatlak olup olmadığı, dişlerde aşınma olup olmadığı, ön diş kenarlarının düzleşip düzleşmediği, köpek dişlerinin aşınıp aşınmadığı, azı dişlerinin çiğneme yüzeylerinin düzleşip düzleşmediği, diş hassasiyeti olup olmadığı, dişlerde mobilite bulunup bulunmadığı, diş eti çekilmesi olup olmadığı, dişlerin boyunun estetik ve fonksiyon açısından uygun olup olmadığı ve dişlerin çiğneme kuvvetlerini dengeli taşıyıp taşımadığı değerlendirilebilir. Dişler, çiğneme sisteminin kuvvet alan yüzeyleridir; bu nedenle üzerlerindeki aşınma ve kırıklar, sistemin çalışma biçimi hakkında önemli bilgi verir.
Diş Aşınması Nasıl Değerlendirilir?
Diş aşınması, biyofonksiyonel muayenenin en önemli bulgularından biridir; çünkü aşınmış dişler, çiğneme kuvvetlerinin ve alışkanlıkların ağız içindeki izlerini taşır. Diş aşınması değerlendirilirken aşınmanın ön dişlerde mi olduğu, arka dişlerde de aşınma bulunup bulunmadığı, aşınmanın simetrik olup olmadığı, köpek dişlerinin düzleşip düzleşmediği, dişlerde parlak aşınma yüzeyleri olup olmadığı, aşınmanın bruksizmle uyumlu olup olmadığı, asit erozyonu bulgularının bulunup bulunmadığı, reflü veya asitli içecek alışkanlığının olup olmadığı, dikey boyutun etkilenip etkilenmediği ve aşınmanın aktif olarak devam edip etmediği sorulur. Her diş aşınması diş sıkmadan kaynaklanmaz; bu nedenle mekanik aşınma, kimyasal erozyon ve doğal yaşa bağlı yıpranma ayırt edilmelidir.
Diş Sıkma Bulguları Nasıl Anlaşılır?
Diş sıkma her zaman hastanın fark ettiği bir durum değildir. Birçok hasta "Ben diş sıkmıyorum" der; ancak ağız içinde bruksizm bulguları görülebilir. Bu nedenle muayenede hem hastanın hikâyesi hem de klinik bulgular birlikte değerlendirilir. Diş sıkmayı düşündüren bulgular arasında dişlerde aşınma, mine çatlakları, diş hassasiyeti, dolgu ve kaplama kırıkları, sabah çene yorgunluğu, masseter kasında sertlik, temporalis kasında hassasiyet, dil kenarında diş izleri, yanak içinde ısırma çizgileri, gece gıcırdatma sesi, gece plağında aşınma izleri, çene kaslarında ağrı ve şakak ağrısı yer alır. Bu bulguların birkaçının birlikte görülmesi, diş sıkma ve bruksizm açısından daha dikkatli değerlendirme gerektirir.
Çene Eklemi Muayenesi Nasıl Yapılır?
Çene eklemi, biyofonksiyonel muayenenin temel parçalarından biridir; çünkü çene eklemi dişlerin kapanışından, çene hareketlerinden ve çiğneme kaslarından etkilenebilir. Çene eklemi muayenesinde ağız açma miktarı, ağız açarken ağrı olup olmadığı, çene açılırken sağa veya sola kayma, çeneden klik sesi gelmesi, çeneden kütleme sesi gelmesi, çene kilitlenmesi öyküsü, kulak önü hassasiyeti, çiğnerken eklem ağrısı, ağız açma-kapama hareketinin koordinasyonu ve kapanış değişmiş hissi değerlendirilir. Çeneden ses gelmesi tek başına her zaman ciddi problem anlamına gelmez; ancak ağrı, kilitlenme veya hareket kısıtlılığı eşlik ediyorsa TME daha ayrıntılı değerlendirilmelidir.
Çiğneme Kasları Nasıl Değerlendirilir?
Çiğneme kasları, dişleri kapatan ve çiğneme kuvvetlerini oluşturan yapılardır. Diş sıkma veya bruksizm varsa bu kaslar uzun süre yüksek aktivite altında kalabilir. Muayenede özellikle masseter kası, temporalis kası, medial pterygoid kaslarla ilişkili bölgeler, lateral pterygoid fonksiyonuyla ilişkili çene hareketleri ile boyun ve çene altı kaslarının genel durumu değerlendirilir. Kas değerlendirmesinde hassasiyet, sertlik, ağrı, yorgunluk, tek taraflı belirginlik, şakak ağrısı, çene köşesinde baskı hissi ve sabah kas sertliği aranır. Kasların ağrılı olması her zaman tek başına diş sıkma anlamına gelmez; ancak diş sıkma, TME ve oklüzyon bulgularıyla birlikte değerlendirildiğinde önemli bilgi verir.
Oklüzyon Analizi Nasıl Yapılır?
Oklüzyon analizi, alt ve üst dişlerin kapanışta ve çene hareketlerinde nasıl temas ettiğini değerlendiren aşamadır. Biyofonksiyonel muayenede oklüzyon merkezi bir konudur. Oklüzyon analizinde dişlerin kapanışta dengeli temas edip etmediği, erken temas olup olmadığı, yüksek dolgu veya kaplama bulunup bulunmadığı, yan hareketlerde travmatik temasların olup olmadığı, ön diş rehberliğinin nasıl olduğu, kanin rehberliği veya grup fonksiyonunun nasıl olduğu, diş sıkma izlerinin hangi bölgelerde olduğu, diş aşınmasının oklüzal temaslarla uyumlu olup olmadığı, restorasyonların fazla yük alıp almadığı ve implant üstü protezlerde yük dağılımının doğru olup olmadığı incelenebilir. Oklüzyon analizi sadece artikülasyon kâğıdı ile temas noktası görmek değildir; dişlerin hareketli fonksiyon sırasında nasıl çalıştığı da değerlendirilmelidir.
Ön Diş Rehberliği Neden Değerlendirilir?
Ön diş rehberliği, alt çenenin öne hareketi sırasında ön dişlerin çene hareketini nasıl yönlendirdiğiyle ilgilidir. Özellikle gülüş tasarımı, lamina, bonding ve tam ağız rehabilitasyon planlanan hastalarda çok önemlidir. Ön diş rehberliği bozulduğunda veya yanlış planlandığında ön restorasyonlar fazla yük alabilir, laminalar kırılabilir, alt ön dişlerde travma oluşabilir, arka dişlerde sürtünme artabilir, çene kasları daha fazla çalışabilir ve hasta kapanışını rahatsız hissedebilir. Bu nedenle ön dişlerin sadece estetik formu değil, fonksiyonel görevi de değerlendirilmelidir.
Kanin Rehberliği ve Yan Hareketler Nasıl İncelenir?
Kanin rehberliği, çenenin sağa ve sola hareketlerinde köpek dişlerinin yönlendirici rolüdür. Bazı hastalarda grup fonksiyonu daha uygun olabilir; her hastada tek bir ideal kapanış modeli uygulanmaz. Muayenede köpek dişlerinin aşınıp aşınmadığı, yan hareketlerde hangi dişlerin temas ettiği, arka dişlerde sürtünme olup olmadığı, lamina veya kaplama planlanan dişlerin yan kuvvet alıp almayacağı, diş sıkma sırasında aşırı yükün hangi bölgede olduğu ve çene kaslarının yan hareketlerde zorlanıp zorlanmadığı değerlendirilir. Bu analiz, özellikle estetik restorasyonların uzun dönem dayanıklılığı açısından önemlidir.
Dikey Boyut Nasıl Değerlendirilir?
Dikey boyut, alt ve üst çene arasındaki kapanış yüksekliğidir. İleri diş aşınması, diş kaybı, eski restorasyonların çökmesi veya bruksizm nedeniyle bazı hastalarda dikey boyut kaybı oluşabilir. Dikey boyut değerlendirmesinde dişlerin kısa görünüp görünmediği, ön dişlerin aşınıp aşınmadığı, arka diş desteğinin yeterli olup olmadığı, yüz alt bölümünün destekli olup olmadığı, dudak desteğinin azalıp azalmadığı, gülüşte diş görünürlüğünün değişip değişmediği, eski fotoğraflarla fark olup olmadığı, çene kaslarının mevcut kapanışı tolere edip etmediği ve TME bulgularının bulunup bulunmadığı incelenir. Her diş aşınması dikey boyut kaybı değildir; bu nedenle dikey boyut kararı dikkatli verilmelidir. Gerekirse mock-up, splint veya geçici restorasyonlarla yeni yükseklik test edilebilir.
Gülüş Estetiği Biyofonksiyonel Muayenede Değerlendirilir mi?
Evet. Biyofonksiyonel muayene yalnızca ağrı ve fonksiyonla sınırlı değildir; estetik de değerlendirilir. Ancak estetik, fonksiyondan ayrı ele alınmaz. Gülüş değerlendirmesinde diş rengi, diş formu, diş boyları, gülüş hattı, dudak desteği, diş eti görünümü, ön diş oranları, diş aşınmalarının estetiğe etkisi, dikey boyutun yüz estetiğine etkisi, gülüş tasarımında oklüzyon riski ve diş sıkma varsa restorasyon dayanıklılığı incelenebilir. Fonksiyonel gülüş tasarımında amaç sadece güzel dişler yapmak değil; estetik dişlerin çiğneme sistemi içinde güvenli çalışmasını sağlamaktır.
Mevcut Restorasyonlar Nasıl Değerlendirilir?
Eski dolgular, kaplamalar, laminalar, zirkonyum restorasyonlar, köprüler ve implant üstü protezler biyofonksiyonel muayenede önemli bilgi verir. Restorasyonlar değerlendirilirken restorasyonun kırılıp kırılmadığı, kenar uyumunun iyi olup olmadığı, karşıt dişle temasının dengeli olup olmadığı, yüksek temas olup olmadığı, restorasyonun aşınıp aşınmadığı, diş sıkma nedeniyle hasar görmüş olup olamayacağı, restorasyon altında diş desteğinin yeterli olup olmadığı, kaplamanın sürekli neden kırıldığı ve implant üstü protezin aşırı yük alıp almadığı sorulur. Bir restorasyonun tekrarlayan şekilde kırılması, bazen o restorasyonun değil, sistemin yük dağılımının problemli olduğunu gösterir.
İmplantlar Biyofonksiyonel Muayenede Nasıl Değerlendirilir?
İmplantlar, doğal dişlerden farklı şekilde kuvvet taşır; bu nedenle implant üstü protezlerde oklüzyon çok önemlidir. Biyofonksiyonel muayenede implantlar yalnızca kemikle kaynaşmış mı diye değil, sistem içinde nasıl yük aldığı açısından da değerlendirilir. İmplant değerlendirmesinde implant üstü protezde kırık olup olmadığı, vida gevşemesi öyküsünün bulunup bulunmadığı, karşıt dişlerle temasın dengeli olup olmadığı, hastanın diş sıkıp sıkmadığı, bruksizm bulgularının bulunup bulunmadığı, implantın doğal dişlerle birlikte nasıl çalıştığı, gece plağının gerekli olup olmadığı ve tam ağız plan içinde implantın rolünün ne olduğu önemlidir. Diş sıkma olan hastalarda implant üstü protezler de koruyucu planlama gerektirebilir.
Postür ve Baş-Boyun İlişkisi Muayeneye Dahil midir?
Biyofonksiyonel yaklaşımda çiğneme sistemi, vücudun geri kalanından tamamen bağımsız düşünülmez. Baş-boyun postürü, çene kasları ve TME belirtileri bazı hastalarda ilişkili olabilir. Muayenede boyun ve omuz gerginliği, başın öne taşınmış postürü, uzun süre masa başında çalışma, tek taraflı çiğneme, uyku pozisyonu, sabah baş-boyun ağrısı ve çene kası gerginliği sorgulanabilir. Ancak burada dikkatli olmak gerekir; her postür problemi dişlerden kaynaklanmaz, her çene problemi de postürden kaynaklanmaz. Bu ilişki kişiye özel değerlendirilmelidir; gerektiğinde fizyoterapi veya ilgili uzmanlık desteği gerekebilir.
Fotoğraf ve Video Kayıtları Neden Alınır?
Biyofonksiyonel muayenede fotoğraf ve video kayıtları, hem estetik hem fonksiyonel analiz için çok değerlidir. Kayıtlarla gülüş hattı, diş görünürlüğü, dudak hareketi, yüz oranları, diş aşınmaları, dikey boyut etkileri, çene hareketleri, ağız açma-kapama paterni, ön diş formu ile tedavi öncesi ve sonrası karşılaştırma değerlendirilebilir. Fotoğraflar sadece estetik sunum için değil, klinik planlama için de kullanılır.
Dijital Tarama ve Model Analizi Ne İşe Yarar?
Dijital tarama veya klasik ölçülerle alınan modeller, dişlerin üç boyutlu ilişkisini değerlendirmeye yardımcı olur. Özellikle oklüzyon, gülüş tasarımı ve tam ağız rehabilitasyon planlarında çok değerlidir. Model veya dijital analizle dişlerin kapanış ilişkisi, diş aşınma alanları, ön diş rehberliği, arka diş desteği, dişlerin eğimi, eksik diş boşlukları, restorasyon planı, wax-up tasarımı, mock-up hazırlığı ve geçici restorasyon planı incelenebilir. Bazı vakalarda modeller artikülatöre alınarak çene hareketleri daha detaylı değerlendirilebilir.
Artikülatör Analizi Ne Zaman Gerekir?
Artikülatör, alt ve üst çene modellerinin belirli kayıtlarla ilişkilendirildiği bir cihazdır. Özellikle kapsamlı restoratif tedavilerde, tam ağız rehabilitasyonlarda, dikey boyut değişimlerinde ve oklüzyon planlamalarında kullanılabilir. Artikülatör analizi yaygın diş aşınması, dikey boyut kaybı şüphesi, tam ağız rehabilitasyon, çok sayıda kaplama planı, ön diş rehberliği planlaması, oklüzal dengesizlik, restorasyon kırıkları, bruksizm hastaları ve implant üstü protez planlaması gibi durumlarda faydalı olabilir. Her hastada gerekmez; ancak kompleks vakalarda tedavi güvenliğini artırabilir.
Wax-up ve Mock-up Muayenenin Parçası mıdır?
Evet, bazı vakalarda wax-up ve mock-up biyofonksiyonel planlamanın önemli parçalarıdır. Wax-up, planlanan diş formunun model üzerinde hazırlanmasıdır; mock-up ise bu tasarımın ağız içinde geçici olarak denenmesidir. Bu aşamalar diş boylarının uygun olup olmadığı, gülüş estetiğinin hasta yüzüne uyup uymadığı, konuşmanın etkilenip etkilenmediği, dudak desteğinin yeterli olup olmadığı, ön diş rehberliğinin güvenli olup olmadığı, yeni dikey boyutun tolere edilip edilmediği ve hastanın planlanan değişikliği kabul edip etmediği sorularına cevap verir. Mock-up sadece estetik prova değildir; fonksiyonel riskleri de görmeye yardımcı olabilir.
Gece Plağı mı Splint mi Gerektiği Nasıl Belirlenir?
Biyofonksiyonel muayenede önemli kararlardan biri de hastaya gece plağı mı splint mi gerektiğidir. Bu iki aparey benzer görünebilir; ancak kullanım amacı ve tasarımı farklı olabilir. Gece plağı genellikle dişleri korumak, aşınmayı azaltmaya yardımcı olmak, restorasyonları korumak ve bruksizm etkilerini sınırlamak amacıyla kullanılır. Splint ise daha çok TME değerlendirmesi, kas-eklem yanıtını izleme, oklüzal temasları kontrol etme, dikey boyut test etme ve tam ağız rehabilitasyon öncesi sistem stabilizasyonu amacıyla planlanabilir. Hangi apareyin uygun olduğu, muayene bulgularına göre belirlenmelidir; hazır plaklar bu değerlendirmelerin yerini tutmaz.
Tedavi Planı Muayeneden Sonra Nasıl Oluşturulur?
Biyofonksiyonel muayenenin sonunda tedavi planı tek bir bulguya göre değil, tüm sistemin değerlendirilmesiyle oluşturulur. Tedavi planı takip ve koruyucu öneriler, gece plağı, splint tedavisi, oklüzyon analizi ve düzenleme, diş aşınması tedavisi, bonding, onley ve overlay, lamina, zirkonyum veya tam seramik restorasyonlar, fonksiyonel gülüş tasarımı, implant üstü protez planlaması, tam ağız rehabilitasyon, fizyoterapi desteği ve gerekirse diğer tıbbi branşlara yönlendirme gibi seçenekleri içerebilir. Tedavi hastanın şikâyetine, muayene bulgularına, beklentisine ve sistemin toleransına göre kişiye özel oluşturulur.
Biyofonksiyonel Muayene Tek Seansta Tamamlanır mı?
Bazı hastalarda ilk muayene yeterli bilgi verir. Ancak daha kompleks vakalarda ek kayıtlar, dijital tarama, fotoğraf analizi, kapanış kaydı, model analizi, splint süreci veya geçici restorasyonlarla test gerekebilir. Tam ağız rehabilitasyon, dikey boyut değişimi, ileri diş aşınması, aktif TME şikâyeti, şiddetli bruksizm, tekrarlayan restorasyon kırıkları, implant ve doğal dişlerin birlikte planlanması, fonksiyonel gülüş tasarımı ve kapanış belirsizliği daha fazla aşama gerektirebilir. Bu nedenle biyofonksiyonel muayene bazen tek randevudan çok, bir değerlendirme süreci olarak düşünülmelidir.
Biyofonksiyonel Muayene Sonrası Her Hastaya Tedavi Gerekir mi?
Hayır. Her biyofonksiyonel muayene sonrası aktif tedavi gerekmez. Bazı hastalarda takip, alışkanlık farkındalığı, koruyucu öneriler veya düzenli kontrol yeterli olabilir. Tedavi gerekliliği şikâyetin şiddeti, bulguların ilerleyip ilerlemediği, diş aşınmasının aktifliği, ağrı varlığı, TME bulguları, restorasyon riski, estetik beklenti, diş sıkma şiddeti, oklüzal dengesizlik ve hastanın yaşam kalitesine etkisi gibi faktörlere göre belirlenir. Biyofonksiyonel yaklaşımın amacı gereksiz tedavi yapmak değil, doğru zamanda doğru müdahaleyi planlamaktır.
Sonuç: Biyofonksiyonel Diş Hekimliğinde Muayene Nasıl Yapılır?
Biyofonksiyonel diş hekimliğinde muayene; dişlerin, çene ekleminin, çiğneme kaslarının, oklüzyonun, diş sıkma bulgularının, diş aşınmalarının, çiğneme paterninin, postürün ve estetik beklentinin birlikte değerlendirilmesiyle yapılır. Bu muayenenin amacı yalnızca çürük veya kırık dişi bulmak değildir; amaç, çiğneme sisteminin nasıl çalıştığını, hangi noktada zorlandığını ve yapılacak tedavinin hangi fonksiyonel risklerle planlanması gerektiğini anlamaktır. Diş sıkma, TME ağrısı, çeneden ses gelmesi, çene kilitlenmesi, kaplama kırıkları, diş aşınması, implant üstü protez veya gülüş tasarımı planı olan hastalarda biyofonksiyonel değerlendirme özellikle önemlidir.
Biyofonksiyonel muayene, dişe değil; dişin içinde çalıştığı çiğneme sistemine bakar.
Hekim notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Biyofonksiyonel muayene her hastada aynı kapsamda yapılmaz. Diş sıkma, bruksizm, çene eklemi şikâyeti, diş aşınması, restorasyon kırıkları, implant üstü protez, gülüş tasarımı veya tam ağız rehabilitasyon ihtiyacı olan hastalarda dişler, çene eklemi, çiğneme kasları, oklüzyon, dikey boyut ve estetik birlikte değerlendirilmelidir. Net tedavi planı klinik muayene ve kişiye özel analiz sonrası oluşturulmalıdır.
